Waarden en motivatie van (niet-)doorwerkers

Waarom blijven sommige mensen na hun pensioen werken en anderen niet? Waar eerder onderzoek zich vooral richtte op individuele kenmerken en praktische motieven, concentreert dit onderzoek zich op de rol van persoonlijke waarden en ervaren autonomie.

Dit onderzoek uit 2026 is uitgevoerd onder 240 gepensioneerden. Daarbij werd gekeken welke rol persoonlijke waarden en autonomie spelen bij de keuze om na pensionering door te werken. Er is niet alleen gekeken naar wat mensen belangrijk vinden, maar ook naar de mate waarin zij de vrijheid ervaren om zelf keuzes te maken rondom werk.

De resultaten laten zien dat persoonlijke waarden op zichzelf niet verklaren of en hoeveel iemand na pensionering blijft werken. Wel lijkt autonomie een belangrijke rol te spelen: mensen die meer autonomie ervaren, werken gemiddeld meer uren door na pensionering. Daarnaast blijkt dat de waarde openheid voor verandering – waarbij mensen veel waarde hechten aan zelfstandigheid, nieuwe ervaringen en persoonlijke ontwikkeling – alleen samenhangt met doorwerken wanneer zij ook daadwerkelijk voldoende autonomie ervaren.

Voor werkgevers biedt dit een interessant perspectief. Het benadrukt het belang van keuzevrijheid en regie. Na pensionering verandert vaak de betekenis van werk. Voor veel mensen ontstaat meer ruimte om af te wegen of werken nog past bij hun leven. Juist in die fase lijkt het gevoel dat doorwerken een eigen, bewuste keuze is belangrijk. Dit onderzoek laat zien dat ervaren autonomie samenhangt met de mate waarin mensen na hun pensionering blijven werken. Persoonlijke waarden lijken daarbij niet rechtstreeks samen te hangen met de mate waarin mensen blijven doorwerken, maar kunnen – zoals bij de waarde openheid voor verandering – juist betekenis krijgen wanneer mensen voldoende autonomie ervaren. De resultaten suggereren daarmee dat persoonlijke waarden niet los kunnen worden gezien van de context waarin mensen keuzes maken.